Sanal Kitapcı

Sivil Toplum Kuruluşları Rehberi Hediyeli
Kolektif

Tarih Vakfı Yayınları

1. Kitap:

Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi (Ciltli)
Cilt: 1

Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi 3.000 maddeyi içeren 3 ciltten olşuyor. Bu maddeler: örgütler ve sendikalar, eylemler, biyografiler, çalışma hayatıyla ilgli tematik maddeler ve kimi yayınlar olmak üzere beş farklı konuya dağılıyor.

Ansiklopediler ülkelerin yazılı tarihinin çok özel bir yanını oluşturur. Uzmanlık ansiklopedileri, bu tarihin geneli içinde özel bir alanı konu alır ve genelin gün ışığına çıkmasında ayrı bir önem taşır.

Türkiye, tarihinin siyasal, ekonomik ve toplumsal oluşumlarına ilişkin belgelerin düzenli korunmasına ve değerlendirilmesine az özem gösteren ülkelerden biridir. Bu durumun sıkıntıları bilimsel çalışmalar yapan insanlarımızca her dönemde yoğun olarak yaşanmış, bir çok başka ülkenin arşivlerine başvurmak zorunluğu içinde kalınmıştır.

Türkiye’de sendikacılık hareketinin doÄŸuÅŸu ve geliÅŸme süreçlerine iliÅŸkin belgelerin yok denecek kadar az ve son derece dağınık olduÄŸu biliniyor. Büyük sendika, federasyon ve konfederasyonların kendi tarihlerine iliÅŸkin arÅŸivleri ya yok, ya da oldukça düzensiz. Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı’nın Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi çalışmalarına baÅŸlaması ve bu ansiklopediyi yayımlamasının birinci nedeni, bu eksiÄŸi bir ölçüde giderme isteÄŸi oldu.

Sendikal oluşumlarla ilgili her alanda uzman kişilerin sorumlulukları altında kamuoyuna sunulmakta olan bu ansiklopedinin içerdiği çalışmalar, bu önemli boşluğu gidermeyi amaçlamaktadır.

Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi ülkemiz tarihinin az tanınan bir yanının, yani emek-sermaye ilişkilerinin oluşum ve gelişimini çeşitli yanları ve bağlantıları ile ele alırken, devletin bu oluşumlardaki rolünü ve kaktılarını da açığa kavuşturarak toplumsal tarihimizin önemli bir kesitine ışık tutma çabası içine girmektedir.

Türkiye gibi, genel ve özel toplumsal olaylara iliÅŸkin belge kıtlığı içinde olan ve geçmiÅŸini daha iyi tanıyarak, deneyimlerden daha saÄŸlıklı bir gelecek için yararlanma geleneÄŸi zayıf olan bir ülkede, bu ansiklopedinin özel bir deÄŸer taşıdığına inanıyoruz. Türkiye sendikacılık hareketinin oluÅŸumlarını, saÄŸlıklı ve saÄŸlıksız geliÅŸmelerini incelemek isteyen herkes, Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi’nden çok yararlı bilgilere ulaÅŸabileceklerdir.

Ansiklopedi, incelediÄŸi konuları, kurumları, örgütleri ve kiÅŸileri oblektif bir açıdan ele almış; oluÅŸumlara yön vermiÅŸ olan kiÅŸi ve kurumları oldukları gibi, yansız yansımış; böylece Türkiye’deki sendikacılık hareketini geniÅŸ açılardan inceleme ve deÄŸerlendirme yolunu açmıştır.

Çok sayıda uzman kadrosunun, sendikacının ve toplumsal politika alanındaki bilim adamlarının katkı ve çalışmalarının ilk ürünleri, üç ciltte tamamlanması öngörülen Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi’nin bu birinci cildi ile gün ışığına çıkmış bulunuyor.

BaÅŸlangıç genellikle güçtür. Beklenmedik geliÅŸmelerle karşı karşıya gelinebilir. Bu güçlükler, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı’nın Ä°stanbul ve Ankara’daki çalışanların özverileri ile aşılmıştır. Ansiklopediye emeÄŸi geçen bütün kurum ve kiÅŸilere, güçlükleri aÅŸmakta büyük azim ve yeteneÄŸe sahip olan Tarih Vakfı Genel Sekreteri Orhan Silier’e ve özverili çalışmaları ile bende “Oya’sız olmaz” düşüncesine yol açmış olan Oya Baydar’a en içtenlikli teÅŸekkürlerimi sunuyorum.
Prof. Dr. Cahit Talas
Yayın Kurulu Başkanı
(Önsöz)

2. Kitap:

Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi (Ciltli)
Cilt: 2

HÃœR - SAR

Migros Grevi, 10.10.1970

Migros’un Ä°stanbul’daki 16 iÅŸyerinde 10 Ekim 1970′te baÅŸlayan grev.

Migros iÅŸyerindeki örgütlü olan Yeni Tez Büro - Ä°ÅŸ Sendakası’na üye 424 işçi, toplusözleÅŸme görüşmelerinin uyuÅŸmazlıkla sonuçlanması nedeniyle, kademeli olarak greve gitti. Sendikanın aldığı grev kararı, Koska ve YeÅŸilyurt iÅŸyerleri dışındaki bütün Migros iÅŸyerlerinde uygulandı. Birinci gün 360 olan grevci işçi sayısı, 14 Ekim’de diÄŸer iÅŸyerlerinde de grevlerin baÅŸlaması üzerine 425′e ulaÅŸtı. Grev, aynı gün, Vali Vefa Poyraz’ın arabuluculuÄŸu ile durduruldu ve taraflar yeniden görüşmelere baÅŸladılar.
(Ansiklopedi’den)

3. Kitap

Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi (Ciltli)
Cilt: 3

SAR-ZOR

Sinyal
Eylül 1978 - Aralık 1980 tarihlerinde Ä°stanbul’da DYM - DER (Demiryolu Memurları DerneÄŸi) tarafından yayımlanan dergi

Derginin dernek adına sahibi Cahit Türkgöz, yazı iÅŸleri müdür Hikmet Balcı, yazı iÅŸleri müdür yardımcısı Hakan Balcı, yazı iÅŸleri müdür yardımcısı Hakan Alper Türkgür, genel yayın müdürü Suat Küçük Ãœnal’dı. Derginin kapağında “Memur devletin beynidir, felç edilemez” sloganına yer verilmiÅŸti. Dergide dernekten haberler, grevli toplu sözleÅŸmeli sendikal mücadele ve örgütlenmenin nasıl olacağına iliÅŸkin bilgiler, demiryolu memurlarının ihtiyaç ve sorunları, derneklerin iÅŸlevinin ne olduÄŸunu vb konularda yazılar yer alıyordu.
(Ansiklopedi’den)

Birliklerin varlığı ve faaliyetleri 1957 yılında DP Hükümetin uyguladığı politikayla çeliÅŸti. DP Hükümeti, ayrı iÅŸkollarından işçilerin “birlik” oluÅŸturamayacağı ileri sürerek bazı birlikleri kapattı. Bu birlikler ancak 27 Mayıs’tan sonra yeniden faaliyete geçebildiler.

1960′lı yıllarda ise Türk-Ä°ÅŸ’in Ä°l ve bölge birliklerine karşı olumsuz bir tavrı geliÅŸti. Bu tavırda, il ve bölge birliklerinin federasyonlarla rekabet içinde olmasının önemli bir rolu vardır. Türk-Ä°ÅŸ bölge temsilcilerinin kurulmasına karar verdi.

“Temsilciler Meclisine sunulan bir rapor üzerine teÅŸkilatın müstakbel karakteri şöyle çizilmiÅŸtir.

- Mahalli Sendikalar Birlikleri kendi kendilerini lağmetlş ve yerine Türk İş Bölge Temsilcilikleri kurulmalıdır.

- Sendikalaşma hareketi az sayıda işkolu sendikasının Türkiye ölçüsünde şube ve temsilcilikler kurması suretiyle geliştirilmelidir.

Bazı değerlendirmeler
Türkiye’de il ve bölge düzeyinde farklı iÅŸkollarına etkinlik gösteren sendikalar arasında iÅŸbirliÄŸi ve dayanışmanın kurumsallaÅŸması konusunda küçümsenmeyecek bir gelenek vardır. Birçok ilde ve bölgede kurulmuÅŸ olan birlikler, istenildiÄŸi kadar etkili olamamışsa da, Türkiye sendikacılık hareketinin bir döneminde ülke düzeyinde örgütlenmelerin oluÅŸturulmasına katkıda bulunmuÅŸlardır.

Mahalli sendikaların aynı anda kendi bölgelerinde bir birliğe ve ülkeçapında da bir federasyona üya olmaları mümküm olsaydı , yerel yatay örgütlenmelerin yaşama olasılığı daha yüksel olurdu. Yerel yatay örgütlenmelerin federasyonla rekabete girmeleri ve toplı iş sözleşmesi dönemine geçilmesiyle birlikte, federasyonların daha da artan gücü, yerel yatay birliklerin gelişmesinin önünde önemli bir engel oluşturmuştu: Birbirini tamamlayacak ve güçlendirecek olan iki örgütlenme alanı, birbirine rakiple getirilmiştir. Bu ise Türkiye sendikacılık hareketinin bütününe zarar vermiştir.

Yıldırım Koç
(Ansiklopedi’nin İçinden)

Hediye Kitap: Sivil Toplum Kuruluşları Rehberi 2005

Dünya Bankası STK rehberinin oluÅŸturulmasındaki katkılarından dolayı buradan elde edilecek faydaları Türkiye’ye bırakmaya karar vermiÅŸtir. Dünya Bankası Açık Toplum Enstitüsü ile var olan Türkiye’deki Sivil Toplum KuruluÅŸları Rehberinin Tarih Vakfı tarafından yeniden güncelleme projesinde iÅŸbirliÄŸi yapmaktan büyük mutluluk duymuÅŸtur.

Sivil toplum kuruluşları bir toplumun sosyal yapısının gelişmesinde önemli bir görev üstlenmektedirler. 21. yüzyıl dünyasında sosyal yapı resmi ve özel sektörün verimli çalışması ile şekillenmektedir. Ancak sivil toplum çalışmaları yetersizliğinde gelişemez.

Keza modern Türkiye’de kırsal kesimdeki eÄŸitim, saÄŸlık ve sosyal alanlardaki çalışmalar ve kentlerdeki sosyal geliÅŸmeler Sivil Toplum KuruluÅŸlarının etkin çalışmaları ile doÄŸru orantılıdır. Bu kuruluÅŸların verdiÄŸi hizmetlerin devamlılığı ve kalitesi sosyal alan için önemli olduÄŸu kadar geliri ve istihdamı arttırmayı da teÅŸvik etmektedir.
Kısaca, Türkiye’de Sivil Toplum KuruluÅŸlarının sayıca çoÄŸalması ülkenin sosyal ve ekonomik alanda iyileÅŸmesine katkıda bulunan yeni bir sektörün oluÅŸmasını saÄŸlamıştır.

Rehber ve içindeki bilgiler Türkiye’deki gün gittikçe artan Sivil Toplum örgütlerinin tanınmasına, bunlarla ilgili temel bilgilere ulaşılmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca Türk ve uluslararası kiÅŸiler için aktif olan örgütlerle ilgili bilgileri içermektedir.